UNESCO đã khởi động chương trình Con người và Sinh quyển(chương trình MAB)vào năm 1971 để giới thiệu một khái niệm mới: khu dự trữ sinh quyển. Đây là những khu vực nơi hệ sinh thái và hoạt động của con người có thể cùng tồn tại hài hòa. Mô hình này hiện nay hướng dẫn các nỗ lực toàn cầu để cân bằng nông nghiệp, văn hóa, đa dạng sinh học và phát triển bền vững.
Nông nghiệp và ngành công nghiệp rượu vang thường gây áp lực lên hệ sinh thái. MAB cung cấp một khung hỗ trợ sản xuất nông nghiệp (vườn nho, vườn ô liu, cánh đồng lúa) đồng thời bảo vệ đất, cảnh quan và giá trị văn hóa. Mô hình này đặc biệt phù hợp ở các vùng trồng nho, nơi di sản và bảo vệ môi trường phải đi đôi với nhau.
MAB là gì và nó hỗ trợ nông nghiệp bền vững như thế nào
Chương trình MAB kết nối khoa học tự nhiên và xã hội với phát triển kinh tế bền vững. Khác với các công viên quốc gia, khu dự trữ sinh quyển cho phép hoạt động của con người. Nông dân, cộng đồng nông thôn và doanh nghiệp có thể hoạt động trong các khu vực này miễn là họ tuân thủ các thực hành bền vững.
Mỗi khu dự trữ theo đuổi ba mục tiêu chính:
- Bảo tồn đa dạng sinh học và hệ sinh thái
- Khuyến khích hoạt động kinh tế và xã hội bền vững
- Hỗ trợ nghiên cứu, giáo dục và trao đổi kiến thức
Có hơn 700 khu dự trữ sinh quyển trên toàn thế giới, trải rộng trên 134 quốc gia, và 53 trong số đó nằm ở Tây Ban Nha. Điều này khiến Tây Ban Nha trở thành quốc gia có số lượng khu dự trữ sinh quyển cao nhất, một thực tế củng cố vai trò của nó như một nhà lãnh đạo trong chuyển đổi nông sinh thái.
Mô hình MAB không chỉ chứng nhận địa lý. Nó khuyến khích một cách làm việc liên kết quản lý cảnh quan, bảo tồn văn hóa và khả năng phục hồi lâu dài, những giá trị quan trọng đối với ngành rượu vang.
Terra Alta: nơi di sản rượu vang và bền vững cùng tồn tại
Terra Alta, nằm ở phía nam Catalonia, là một phần của vùng Terres de l’Ebre, được UNESCO công nhận là khu dự trữ sinh quyển vào năm 2013.
Khu vực này có các vùng đất ngập nước, cánh đồng lúa và núi Địa Trung Hải. Nó cũng bảo tồn một bức tranh khảm nông lâm truyền thống. Tại đây, vườn nho và các loại cây trồng khác phát triển bên cạnh các khu vực tự nhiên được bảo vệ, bao gồm các địa điểm Natura 2000 và công viên khu vực.
Nhờ chứng nhận MAB, các sản phẩm địa phương như gạo, dầu ô liu và nho làm rượu vang có thêm giá trị. Chúng phản ánh cam kết với sự bền vững, di sản và đa dạng sinh học. Điều này đặc biệt quan trọng ở một vùng như Terra Alta, nơi mà nghề trồng nho định hình nền kinh tế và cảnh quan.
Ngoài việc bảo tồn, sự công nhận MAB thúc đẩy đổi mới trong các phương pháp canh tác: tái tạo đất, hành lang đa dạng sinh học, hiệu quả sử dụng nước và tích hợp cảnh quan.
Celler La Botera: rượu vang bền vững gắn liền với cảnh quan sống động
Celler La Botera nằm ở Batea, trung tâm của lịch sử trồng nho Terra Alta. Nhà máy rượu hoạt động trong một trong số ít các vùng ở châu Âu nơi mà khu vực trồng nho truyền thống trùng lặp với khu dự trữ sinh quyển được UNESCO công nhận. Sự giao thoa giữa di sản văn hóa và quản lý môi trường này mang lại cho Celler La Botera một vị trí vừa vững chắc vừa hướng tới tương lai.
Làm việc dưới điều kiện của khu dự trữ sinh quyển có nghĩa là nhiều hơn việc tuân theo các hướng dẫn bền vững. Nó đòi hỏi canh tác với nhận thức về giới hạn địa phương và sự phụ thuộc sinh thái. Sự khan hiếm nước, cấu trúc đất và hành lang đa dạng sinh học không phải là những mối quan tâm lý thuyết. Chúng định hình cách quản lý vườn nho. Đối với Celler La Botera, điều này chuyển thành triết lý can thiệp thấp dựa trên kiến thức truyền thống và các thực hành cụ thể tại chỗ.
Nhà máy rượu tập trung vào các giống nho bản địa thích nghi tốt với đất nghèo và điều kiện khí hậu khắc nghiệt của vùng. Công việc tại vườn nho được thực hiện với sự chú ý đến sức khỏe đất lâu dài, xói mòn tối thiểu và tích hợp cảnh quan. Các bậc thang đá địa phương, biên giới thực vật tự nhiên và phương pháp giữ nước mưa là một phần của logic trồng nho hàng ngày, không phải là chiến lược tiếp thị.
Trong bối cảnh nhiều tuyên bố về bền vững vẫn còn mơ hồ, Celler La Botera mang đến điều gì đó khác biệt: sự nhất quán có thể truy xuất và xác minh giữa sản phẩm, địa điểm và sản xuất. Điều này đặc biệt quan trọng đối với các chuyên gia rượu vang tìm kiếm không chỉ chất lượng mà còn là tính xác thực dựa trên nguồn gốc với cam kết môi trường thực sự.
Celler La Botera không tách rời việc làm rượu khỏi lãnh thổ. Bản sắc của nó không thể tách rời khỏi cảnh quan Địa Trung Hải mà nó cư trú và bảo vệ. Sự kết nối giữa đất, phương pháp và thông điệp đang trở thành một trong những tài sản có giá trị nhất trong thương mại rượu vang quốc tế.
Vượt ra ngoài Terra Alta: rượu vang trong các khu dự trữ sinh quyển khác
Mạng lưới khu dự trữ sinh quyển của Tây Ban Nha bao gồm các vùng rượu vang quan trọng khác. Ví dụ:
- Sierra de las Nieves (Andalusia): nơi nghề trồng nho trên núi đang hồi sinh với các thực hành chú trọng đến khí hậu.
- Khu Dự trữ Sinh quyển La Rioja: bao phủ các phần của thung lũng Iregua, Leza và Jubera, với các nhà sản xuất nhỏ đầu tư vào đa dạng sinh học và sản xuất rượu ít can thiệp.
- Menorca: nơi nghề trồng nho cùng tồn tại với các hệ sinh thái ven biển và nội địa được bảo vệ.
Dù không phải tất cả đều nổi tiếng với sản lượng lớn, những khu vực này cho thấy cách khung MAB có thể định hình bản sắc nghề trồng nho. Họ thúc đẩy các thực hành như trồng cây che phủ, canh tác khô, phục hồi giống bản địa và quản lý dịch hại tích hợp, tất cả đều quan trọng trong khí hậu đang ấm lên.
Định vị bền vững trong thương mại và truyền thông
Là một phần của khu dự trữ sinh quyển không chỉ ảnh hưởng đến cách sản xuất rượu. Nó còn liên kết rượu với một phân khúc thị trường đang phát triển, coi trọng tính toàn vẹn, minh bạch và sự nhất quán về môi trường.
Các nhà hàng và sommelier đang lựa chọn những bộ sưu tập phản ánh nhiều hơn chỉ là phong cách hay nguồn gốc. Họ tìm kiếm những loại rượu mang câu chuyện về trách nhiệm, sản phẩm phản ánh sự quan tâm đến đất đai, sự liên tục văn hóa và tính xác thực. Rượu từ các vùng được chứng nhận MAB có thể đáp ứng những kỳ vọng này một cách cụ thể và đáng tin cậy.
Người tiêu dùng cũng đang tìm kiếm vượt ra ngoài nhãn mác. Sở thích của họ ngày càng được định hình bởi các giá trị như bền vững, nguồn gốc đạo đức và khả năng truy xuất nguồn gốc. Khi một loại rượu đến từ một cảnh quan được bảo vệ với giá trị sinh thái được công nhận, nó kể một câu chuyện gây tiếng vang.
Đối với các nhà nhập khẩu và phân phối, đáp ứng những thay đổi này không phải là theo đuổi một xu hướng. Đó là dự đoán những gì các phân khúc thị trường tích cực và có ảnh hưởng nhất đã mong đợi. Đại diện cho rượu từ các khu dự trữ sinh quyển là cách để cung cấp sự nhất quán giữa sản phẩm, địa điểm và nguyên tắc.
Những người trồng nho cũng chỉ ra vai trò của du lịch rượu vang trong việc củng cố kết nối này. Du khách trải nghiệm cảnh quan và triết lý đằng sau những loại rượu này thường trở thành những đại sứ tận tụy nhất của chúng.
Văn hóa, cảnh quan và sản phẩm: một câu chuyện thống nhất
Tại các vùng như Terra Alta, nhãn sinh quyển củng cố sự thống nhất giữa bản sắc văn hóa và thực hành nông nghiệp.. Những bức tường đá khô, sườn đồi bậc thang, và các giống nho truyền thống không chỉ là di sản, mà còn là những yếu tố tích cực trong nghề trồng nho bền vững.
Các nhà máy rượu vang ở những vùng này thường hợp tác với các tổ chức địa phương về phục hồi cảnh quan, giám sát đa dạng sinh học, và khôi phục di sản,, điều này càng làm cho sản phẩm gắn bó sâu sắc với nơi xuất xứ của nó.
Sự kết nối đó rất quan trọng. Nó thêm chiều sâu cho câu chuyện về rượu vang và tạo ra sự trung thành lâu dài giữa các chuyên gia và người tiêu dùng cuối cùng.
Một mô hình đang phát triển cho ngành công nghiệp rượu
Kết hợp sản xuất rượu với các nguyên tắc MAB đòi hỏi sự cân bằng. Không chỉ đủ để sản xuất một chai rượu tuyệt vời. Các nhà sản xuất cũng phải bảo vệ đất đai, áp dụng kiến thức truyền thống và tuân theo các phương pháp bền vững.
Cách tiếp cận này mang lại lợi ích rõ ràng. Các nhà sản xuất có thể xây dựng câu chuyện thương hiệu mạnh mẽ và thu hút người tiêu dùng có ý thức. Tuy nhiên, nó cũng liên quan đến những thách thức. Bao gồm chi phí sản xuất cao hơn, nhu cầu đào tạo và kế hoạch dài hạn.
Đối với các chuyên gia rượu (nhà phân phối, nhà nhập khẩu, sommelier), rượu từ các khu vực như Terra Alta, hoặc từ các nhà máy rượu như Celler La Botera, là một lựa chọn thông minh. Chúng kết hợp chất lượng và tính chân thực với sự cam kết thực sự với môi trường. Xu hướng này tiếp tục phát triển ở các thị trường châu Âu, Mỹ và toàn cầu.
Nhiều khu vực khác có thể theo con đường này. Mô hình MAB mang lại cảm hứng cho các vùng rượu trên toàn thế giới. Liệu họ có thể thích nghi các nguyên tắc tương tự với thực tế địa phương không? Và sự thay đổi đó có thể ảnh hưởng như thế nào đến thương mại quốc tế?
